سناریوی «زندگی نباتی» برجام

یک هفته مانده به موعد گزارش رئیس‌جمهور امریکا‌ درباره برجام، دیروز بیش از۱۸۰ نماینده کنگره امریکا در نامه‌ای به ترامپ‌، او خواستند از برجام خارج نشود…

یک هفته مانده به موعد گزارش رئیس‌جمهور امریکا‌ درباره برجام، دیروز بیش از۱۸۰ نماینده کنگره امریکا در نامه‌ای به ترامپ‌، او خواستند از برجام خارج نشود…
یک هفته مانده به موعد گزارش رئیس‌جمهور امریکا‌ درباره برجام، دیروز بیش از۱۸۰ نماینده کنگره امریکا در نامه‌ای به ترامپ‌، او خواستند از برجام خارج نشود، چراکه به گفته آنها هرچند این توافق «ناقص» است ولی اتحاد امریکا را با شرکای اروپایی‌اش  حفظ می کند. رکس تیلرسون، وزیر خارجه ترامپ، در حال لابی با کنگره است تا با بی‌اثر کردن نقش رئیس‌‌جمهور در تأیید برجام‌، این توافق را حفظ کند؛ سناریویی که چیزی شبیه به دور زدن  دونالد ترامپ است. در  این سناریو، برجام  به عنوان توافقی بد، از معرض دید ترامپ  خارج و  به توافقی منزوی تبدیل می‌شود. همزمان، مقام های دولت امریکا قصد دارند با همکاری شرکای اروپایی  فشار‌ها را در خارج از محدوده برجام بر ایران تشدید کنند.
روز گذشته هلگا اشمیت، معاون فدریکا موگرینی، کمیسیونر سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عنوان چندمین مقام اروپایی تأکید کرد که برجام یک توافق دوجانبه نیست و به یک کشور خاص تعلق ندارد که بتواند به تنهایی آن را لغو کند. خانم اشمیت گفته که اتحادیه اروپا هم از فعالیت موشکی و نقش ایران در منطقه نگرانی‌‌هایی دارد اما تأکید کرده که  جای« بحث درباره این مسائل جای دیگری است نه در برجام.» اشمیت که در مجمع اقتصادی اروپا و ایران در شهر زوریخ سخنرانی می‌کرد، وعده کرد که اتحادیه اروپا قصد دارد به نشانه اعتماد به ایران «به زودی اجازه فعالیت بانک سرمایه‌گذاری اروپا در ایران را صادر کند.» ظاهراً مجموع موضع‌گیری ما‌ه‌های اخیر مقام‌های اروپایی، روسیه و چین‌، مقام های دولت ترامپ را به این نتیجه رسانده که  پاییند ماندن به توافق هسته‌ای با ایران، در چارچوب منافع ملی امریکا است؛ موضوعی که جیمز ماتیس، وزیر دفاع امریکا‌، آخرین مقام امریکایی داخل دولت ترامپ بود که روز سه شنبه  آن را تکرار کرد.
در حالی که دونالد ترامپ از چند ماه قبل به تیمی از مقام های های سیاست خارجی و امنیت ملی امریکا مأموریت داده تا ماندن در برجام را در چارچوب منافع امنیت ملی امریکا بررسی کنند، منابع امریکایی در فاصله یک هفته مانده تا گزارش ۹۰ روزه ترامپ از پایبندی ایران به برجام، می‌گویند که رکس تیلرسون، وزیر خارجه امریکا در تلاش است از طریق رایزنی با کنگره امریکا، راهی برای حفظ توافق هسته‌ای با ایران پیدا کند. چندین مقام امریکایی و غربی روز گذشته  به‌ سی‌ان‌ان گفته‌اند تیلرسون، از مسیر لابی با نمایندگان کنگره تلاش می کند در قانون تصویب برجام  تغییر ایجاد و بندی را که رئیس جمهور را موظف می‌کند هر ۹۰ روز یک بار پایبندی ایران را به برجام تأیید کند، از این قانون حذف نماید؛ سناریویی که در صورت تحقق، توافق هسته‌ای با ایران را که دست‌کم هر ۹۰ روز یک بار چهره ترامپ را برافروخته می‌کند، از معرض دید او خارج می‌کند.
برجام را از جلوی چشم ترامپ دور کنید
یک مقام ارشد دولت امریکا با اشاره به سناریویی که تیلرسون قصد اجرای آن را دارد، به سی‌ان‌ان گفته تیلرسون معتقد است مشکل برجام، برجام نیست.» این مقام می گوید: «مشکل با قانون است. هر ۹۰ روز رئیس‌جمهور بایستی [پایبندی ایران را] تأیید کند و این باعث ایجاد یک بحران سیاسی می‌شود. اگر دولت بتواند توافق هسته‌ای را به گوشه‌ای بیندازد، همه می‌توانند با شادمانی به تمامی مسائل دیگری بپردازد که محور مشکل با ایران هستند.» سی‌ان‌ان می گوید که تیلرسون می کوشد  قانون موسوم به «بررسی توافق هسته‌ای ایران» را که سال ۲۰۱۵ در کنگره تصویب شد، اصلاح و آن را به بخش‌های جداگانه‌ای تقسیم کند. این تکه تکه‌سازی، به کاخ سفید اجازه می‌دهد به جای گزارش‌دهی صرف درباره تعهدات فنی ایران تحت برجام، درباره رفتارهای گسترده‌تر ایران مانند «حمایت از تروریسم» یا «برنامه موشکی بالستیک» به کنگره گزارش بدهد؛ رویکردی که زمینه‌ای فراهم می کند تا امریکا در برجام باقی بماند ولی دولت ترامپ مجبور نباشد هر ۹۰ روز یک بار پایبندی ایران را به برجام تأیید کند.
فشار‌ها در مسیر غیر‌برجامی
این رویکرد میانه، ظاهراً حاصل توافقی است که بین وزارت خارجه امریکا و شورای امنیت ملی به دست آمده است. سایت پولیتیکو دیروز در گزارشی جداگانه که البته با گزارش سی‌ان‌ان همراستا است، نوشت تیم امنیت ملی کاخ سفید به اتفاق آرا به دونالد ترامپ توصیه کرده که در گزارش ۱۵ اکتبر خود، پایبند نبودن ایران به توافق هسته‌ای را اعلام کند، ولی از فشار به نمایندگان کنگره برای برگشت تحریم‎های هسته‌ای علیه ایران اجتناب کند؛ موضوعی که در جمع‌بندی تیم امنیت ملی امریکا منجر به لغو کامل توافق هسته‌ای با ایران می‌شود. این توصیه بینابینی ظاهراً حاصل راهبرد بازبینی‌شده ای است که ژنرال مک‌مستر، مشاور ارشد امنیت ملی دولت ترامپ ارائه کرده و بر اساس آن،  توافق هسته‌ای با ایران فعلاً حفظ می‌شود ولی همانند سناریویی که تیلرسون روی آن کار می‌کند، فشار‌ها صرف‌نظر از برجام، بر ایران افزایش پیدا می‌کند. پولیتیکو از قول مقام های امریکایی نوشته که تیم ترامپ طرح‎هایی را برای افزایش همکاری با نمایندگان کنگره و متحدان اروپایی به منظور اعمال فشارهای جدید علیه ایران آماده کرده‌ است، سناریویی که به ترامپ اجازه می‌دهد تا خشم و نفرت خود را از برجام آشکارا به نمایش بگذارد ولی همزمان بدون آنکه از برجام خارج شود و زمینه یک بحران بین المللی را فراهم کند،  فشار‌ها را علیه ایران به سطح بالاتری ارتقا دهد. سی‌ان‌ان در این خصوص می نویسد: «چنین رویکردی باعث خواهد شد اروپایی‌‌ها که خواهان حفظ برجام هستند هم با امریکا مواضع همخوانی داشته باشند.» ظاهراً در چارچوب همین راهبرد است که جان اسمیت رئیس دفتر کنترل ارزیابی دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری امریکا در سخنرانی خود در شورای آتلانتیک گفته که تحریم‌ها علیه ایران، خارج از چارچوب توافق هسته‌ای تشدید خواهد شد. به گفته جان اسمیت، چنین تحریم هایی  می‌تواند در زمینه حمایت ایران از تروریسم، نقض حقوق بشر، آزمایش موشک‌های بالستیک و دیگر فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده ایران باشد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *