سالم سازی فضای مجازی با شیوه های کنترلی ناکارآمد

تلاش برای سالم سازی فضای مجازی مدتی است که به صورت عملی اما بدون اعلام رسمی شروع شده، اما به گفته برخی از صاحبنظران، به دلیل نوع و شیوه اجرای آن، تنها می تواند منجر به تغییرات جزیی و سطحی شود.

به گزارش اسلامشهرخبر به نقل از ایرنا، مدتی پیش بود که برخی از چهره های شناخته شده فضای مجازی و اصطلاحا شاخ های اینستاگرام در اقدامی ناگهانی تغییر رویه دادند، عکس های شخصی خود را جمع کردند، محجبه شدند و در اعتراف نامه ای غیررسمی پس از اظهار ندامت نسبت به رویه گذشته، اعلام کردند که قصد دارند تا زین پس اخلاقی و معنوی تر زندگی کنند.
اقدامی که البته از همان ابتدا آماج انتقادات و بعضا تمسخر کاربران قرار گرفت و متعاقبا نقد کارشناسان به دلیل کاهش اهمیت و معنای ارزش های دینی و فرهنگی وگسترش نوعی فرهنگ تزویر در جامعه را برانگیخت.
طرحی که هنوز هم مشخص نیست که متولی و مجری آن کدام نهاد بوده است و اگرچه گمانه زنی های ابتدای در بادی امر این مساله را اقدامی از جانب پلیس فتا اعلام کردند اما با انکار از سوی این سازمان مواجهه شدند.
پس از پیگیری پژوهشگر ایرنا و اظهار بی اطلاعی «سلمان خدادی» رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی از بابت این طرح، «اصغر مسعودی» عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی اعلام کرد: «این طرح اجرا نشده و چنین طرحی هنوز به صحن عمومی کمیسیون فرهنگی نیامده است. اما ما کمیته ای به نام فضای مجازی داریم که باید ببینیم که چنین طرحی در آنجا مطرح شده است یا خیر».
به رغم این اظهار بی اطلاعی ها اما اینفلوئنسرها (کسانی که به واسطه شبکه های مجازی مشهور شده اند) و سلبریتی های مجازی این روزها با پوششی مثلا اسلامی اما با آرایشی غلیظ تر و رفتارهایی نه چندان مناسب همچنان به رفتاهای خود ادامه می دهند.
تناقض رفتار و آرایش با پوشش اجباری این افراد ملغمه ای را ایجاد کرده است که خیلی خوشایند به نظر نمی رسد. به طوری که «مسعود کوثری» جامعه شناس، چندی پیش در گفت و گو با ایرنا اعلام کرده بود: «علنی نکردن طرح سالم‌سازی بهتر از علنی شدن آن بود. به‌طوری‌ که اگر آن افراد تذکری گرفته‌اند و پذیرفته‌اند که کارشان اشتباه بوده، بهتر بود این پروژه به اسم سالم‌سازی تمام نمی‌شد چون می‎تواند منجر به تمسخر شده و یک نوع بی‌اعتنایی به ارزش‌ها در جامعه به وجود آورد».

**آسیب ها در گذار، طبیعی هستند
«رضا معصومی» جامعه شناس و هیات علمی دانشگاه گیلان در این خصوص به پژوهشگر ایرنا گفت: فضای مجازی در ایران در حال طی کردن مراحل اولیه اش است و تا زمانی که به ثبات، تعادل و نظمی در این حیطه برسد، ممکن است آسیب هایی هم به وجود آید.
این جامعه شناس در منشا اثر بودن فضای مجازی در مواجهه با ارزش های فرهنگی و شرایط اجتماعی ادامه داد: شنیدم که برخی از سلبریتی ها با لباس ایرانی در فضای مجازی حاضر شده اند. این اتفاق قطعا باید بیفتد و گروه های مرجع و آنهایی که دارای نفوذ در جامعه هستند و از نظر فرهنگی می توانند الگوی جوانان در جامعه باشند، وقتی پیشگام شوند و شروع به یکسری تبلیغ و ترویج ارزش های فرهنگی جامعه کنند که مثبت باشد، می توانند برای جوانان اثربخش باشند؛ و این خود باعث پیروی سایرینی می شود که دنبال کننندگان این افراد هستند. به علاوه این حرکت هم می تواند نوعی تقویت کننده هنر و صنعت تولید لباس ایرانی ما باشد و هم شغل ما را در این زمینه حفظ و حتی به ایجاد مشاغل جدیدی در این زمینه یاری رساند».
وی در تبیین مطلب افزود: شما کشورهای عربی را ببینید که اسلامی هم هستند و در آرایش مو و پوشش اصولی دارند. هم در کشورهای عربی و هم در کشورهایی مانند بنگلادش و پاکستان و … که مسلمان هستند خیلی حجاب زننده ای ندارند، موازین را رعایت می کنند ولی در کشور ما این مساله که باید رعایت شود، دیده نمی شود. در صورتی که حجاب و حیا و پاکدامنی هم در فرهنگ ما هست و هم موازین اسلامی در دین ما به این مهم تشویق می کنند.
.
**کنترل آشکار دلیل نافرمانی پنهان
«مسعود عالمی» جامعه شناس و هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در باب توضیح انواع کنترل حکومت برای مردم بیان داشت: کلا برای کنترل جامعه به دو صورت می توان عمل کرد؛ یکی شیوه ای است بسیار ظاهر و آشکار و دیگری کاملا پنهان. در تمام کشورهای پیشرفته چنین کنترل هایی وجود دارد اما کاملا نامحسوس است.
وی ادامه داد: مثلا چند سال پیش در کانادا اعلام کردند که برای زیباسازی شهر کسی حق ندارد دیش های بیشتر از یک قطر معین را در جلوی خانه اش نصب کند. اما دلیل اصلی این بود که وقتی این دیش از حدی کوچکتر باشد، توانایی دریافت یک سری از شبکه ها را ندارد. و در این نوع از اقدام شهروند احساس فشار نمی کرد.
این جامعه شناس خاطر نشان کرد: اما متاسفانه ما شیوه های کنترلی مان بسیار آشکار است و همه می دانند و به همین دلیل هم مقاومت می کنند. این نکته ی اساسی است که ما در شیوه هایمان داریم.
«در واقع نفس کنترل و مدیریت جامعه، اصلی عمومی است و مثلا در انگلستان همه جا دوربین مداربسته وجود دارد، منتهی شما نمی بینید که اعتراض خیلی زیادی به این موضوع بشود چرا که زندگی عادی مردم را مختل نمی کند.
منتهی ما اصل تلگرام را فیلتر می کنیم، بعد وقتی که جامعه واکنش نشان داد، نسخه های دیگری را ایجاد می کنیم. متاسفانه چندین دهه است که این شیوه را در اشکال مختلفش تجربه و با شکست مواجهه شده است. بنابراین بهترین کار کنترل نامحسوس است».

**هویت مجازی باید مانند هویت واقعی شفاف باشد
عالمی با تاکید بر این نکته که عدم موفقیت روش های کنترلی در جامعه ما به دلیل آشکار بودن کنترل و جلوی چشم بودن آن است، ادامه داد: از طرف دیگر ما در فضای اینترنت یکی از بهترین ابزارهایی که می توانیم داشته باشیم این است که افراد در همه جا شناسه ای معین داشته باشند که برای همه شناخته شده باشد. دلیل این که شما می توانید در اینترنت همه جور فعالیتی بکنید و آزاد باشید، علتش این است که شما می توانید شناخته نشوید و با بهره گیری از چندین اسم و شناسه کاربری می توانید ورود پیدا کنید و کسی شما نشناسد؛ اما اگر کسی شما را بشناسد و برای همه آشکار باشد، احتمال انحراف در اینترنت خیلی کمتر می شود. البته این مهم با استفاده و بهره گیری از ابزارهای فنی و الکترونیکی محقق می شود.
وی در پاسخ به این سوال که آیا این تاکید بر پنهان بودن کنترل و نه حذف آن، تجلی نوعی بی صداقتی دولت نسبت به مردم نیست، افزود: دنیا امروز نه پدرسالاری کامل است و نه آزادی کامل. امروز تمام شرکت های برجسته مانند فیس بوک و گوگل و… وقتی ثبت می شوند، جزئی از قرارداد ثبتشان در حکومت امریکا این است که اطلاعات کاربران را هر زمان و هر مکانی که حکومت بخواهد می تواند در اختیار بگیرد. این نمونه ای از قوانین آزادترین کشور دنیاست و همه جا هم همین است و حمکرانی بدون اشراف بر جامعه اصلا امکان پذیر نیست.
«اگر دولت از مجموعه ای از نخبگان جامعه برای تشخیص مواردی که موجب فساد در جامعه می شود استفاده کند، مانند پدری می مانند که ممنوعیت هایی را برای خانواده اش اعمال می کند و این اشکالی ندارد به شرطی که از نخبگانی با آرا متعدد استفاده شود نه با قشری خاص».

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *